Home / Thơ Hay / 5 bài thơ hay nhất của Xuân Quỳnh
Loading...

5 bài thơ hay nhất của Xuân Quỳnh

blogvanhoc.net – 5 bài thơ hay nhất của Xuân Quỳnh / 5 bài thơ hay nhất của nhà thơ Xuân Quỳnh / Em hãy phân tích phong cách thơ Xuân Quỳnh / Nêu cảm nhận của em về thơ Xuân Quỳnh

văn mẫu chọn lọc

Tìm hiểu về nhà thơ Xuân Quỳnh

Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, được biết đến rộng rãi trong làng thơ Việt bởi bút danh Xuân Quỳnh. Nữ thi sĩ sinh năm 1942 và qua đời vào năm 1988.  Xuân Quỳnh thể hiện niềm đam mê với nghệ thuật ngay từ khi còn nhỏ. Cô từng là diễn viên múa từ năm 13 tuổi. Bài thơ đầu tiên của cô được đăng báo vào năm cô 19 tuổi. Xuân Quỳnh ‘chính thức’ trở thành nhà thơ chuyên nghiệp sau khi trải qua lớp bồi dưỡng của Hội Nhà Văn Việt Nam. Đây là lớp bồi dưỡng dành cho những người viết văn trẻ, và là khoá đầu tiên của Hội (1962-1964). Dù tuổi thọ, tuổi thơ không dài, nhưng Xuân Quỳnh được tôn vinh là nữ thi sĩ hàng đầu nửa cuối thế kỷ 20.

Đọc thơ Xuân Quỳnh, độc giả sẽ có một cảm nhận rất ‘lạ’. Cảm giác như thể cô không hề ‘chế tạo’ câu chữ, ‘gượng ghép’ thành thơ. Thơ Xuân Quỳnh giống như những dòng hồi ký, kể lại những gì chính tác giả đã sống, đã trải. So với lớp thi sĩ cùng thời, nét riêng của Xuân Quỳnh đã được lột tả rõ ràng bởi chính khía cạnh nội tâm đó.

Đúng như vậy, chủ đề thơ Xuân Quỳnh thường xoay quanh những khía cạnh nội tâm như kỷ niệm tuổi thơ, tình yêu… Độc giả cũng sẽ tìm thấy nét hiện thực xã hội phảng phất trong thơ Xuân Quỳnh. Nhưng nét hiện thực đó chỉ làm nền tô điểm cho chủ đề nội tâm của nhà thơ. Bởi lẽ đó, có thể khẳng định thơ Xuân Quỳnh hướng nội.

Thơ Xuân Quỳnh đầy tâm trạng cá nhân chứ không phải thứ tháp ngà phi hiện thực, tách xa đời sống. Đọc thơ của cô, độc giả cảm nhận đời sống đích thực, như chính đời sống của nữ thi hào trong giai đoạn lịch sử đó. Giai đoạn này, Việt Nam vẫn đang bị chia cắt, chiến tranh vẫn hiện diện. Sự  nghèo khó, gian truân, nỗi lo toan con cái, cơm áo gạo tiền phảng phất trong mỗi vần thơ. Xuân Quỳnh – một người phụ nữ làm thơ, ngược xuôi trên mọi ngả đường bom đạn.

Thời kỳ đó, rất nhiều bài thơ mang hơi hướng phản ánh sự kiện chính trị, xã hội. Một số nhà thơ đưa tâm trạng chung của xã hội vào thơ, chứ không hẳn là cảm xúc của bản thân. Xu hướng ‘vui buồn của thi sĩ hòa trong buồn vui chung của công dân’ dễ dàng được tìm thấy. Nhưng thơ Xuân Quỳnh thì hoàn toàn khác. Thơ của cô là vần thơ tâm trạng mang đúng chất Xuân Quỳnh.  Tâm trạng đó nảy sinh từ đời sống của chính cô, từ hoàn cảnh của riêng cô chứ không phải ai khác.

 

Phong cách thơ Xuân Quỳnh

Thơ Xuân Quỳnh khác lắm. Có bài thơ về chiến tranh, viết trên đường 20, nhưng lại mang nỗi lòng của cô gái đang yêu. Có bài thơ lại tràn đầy chi tiết hiện thực, giống như một ký sự. Nhưng đó không phải một ký sự về Hà Nội những ngày chống Mỹ, mà lại là những dòng thơ thấm đẫm nỗi lòng riêng của Xuân Quỳnh.  Vần thơ viết ra theo dòng cảm xúc của cô gái, đã tạo nên một mạch trữ tình. Mạch trữ tình đó lại vô thức xâu chuỗi các chi tiết rời rạc của ngày thường, tổ chức nó thành kết cấu độc đáo của bài thơ.

Các chi tiết rất đời thường, chỉ  ngẫu nhiên quan sát thấy, được Xuân Quỳnh xâu chuỗi khéo léo. Xuân Quỳnh có khả năng lan tỏa một từ trường cảm xúc của nội tâm mình vào thơ, biến các chi tiết đời trở nên thơ, có sức gợi, sức ám ảnh kỳ lạ (Trời trở rét, Không đề, Gió Lào cát trắng, Mùa hoa doi, Hoa cỏ may…).

Tinh tế, sâu sắc, đậm tình ý nhưng lẩn khuất phía sau những vần thơ Xuân Quỳnh lại là tư tưởng nhân văn, triết luận (Cơn mưa không phải của mình, Đồi đá ong và cây bạch đàn, Chuyện cổ tích về loài người, Những người mẹ không có lỗi…). Đó không phải những triết lý tư biện, viễn vọng, ‘vô phương ứng dụng’. Đó là những tâm tư đúc kết từ đời thực, đầy tính thực tiễn, giúp ích thật sự cho độc giả trên khía cạnh nhận thức và ứng xử trong cuộc đời.

Sự tinh tế trong quan sát có lẽ chính là khả năng thiên bẩm của Xuân Quỳnh. Cô quan sát không chỉ bằng thị giác, mà bằng tất cả giác quan và phong phú trong liên tưởng. Những chi tiết vốn gần gũi bỗng trở nên mới lạ, tạo ý vị đậm đà cho câu thơ.

Một màu cỏ mùa xuân:

“Cỏ bờ đê rất lạ
Xanh như là chiêm bao…”

Hay tiếng mưa trên lá cọ:

“Mưa trên cọ bàng hoàng rồi vụt tạnh…”

Đề tài, đối với Xuân Quỳnh, không phải là quan trọng. Điều chị quan tâm là chủ đề. Thơ Xuân Quỳnh bao giờ cũng có tứ, chị dùng tứ để bộc lộ chủ đề. Đây là một đóng góp đáng quý của Xuân Quỳnh vì giai đoạn ấy thơ chúng ta rất lỏng về tứ.

Cũng có thể vì có tài quan sát mà ở một số bài Xuân Quỳnh ham tả, ham kể. Kể có duyên nhưng vẫn làm loãng chất thơ. Những bài thơ dài của Xuân Quỳnh thường dài vì quá dày chi tiết.

 

Một số tác phẩm tiêu biểu trong sự nghiệp của Xuân Quỳnh

Truyện:
– Bến tàu trong thành phố, NXB Kim Đồng, 1984
– Vẫn có ông trăng khác (tập truyện ngắn), NXB Kim Đồng, 1988
– Bao giờ con lớn (truyện tranh), NXB Kim Đồng, 1975
– Mùa xuân trên cánh đồng, NXB Kim Đồng, 1981
– Bầu trời trong quả trứng, NXB Kim Đồng, 2005

Thơ:
– Gió Lào cát trắng, NXB Văn học, 1974
– Hoa dọc chiến hào, NXB Văn học, 1968
– Tự hát, NXB Tác phẩm mới, 1984
– Lời ru trên mặt đất, NXB Tác phẩm mới, 1978
– Sân ga chiều em đi, NXB Văn học, 1984
– Truyện Lưu, Nguyễn (truyện thơ), NXB Kim đồng, 1983
– Thơ viết tặng anh Tp. Hồ Chí Minh, Văn nghệ Tp. Hồ Chí Minh, 1988

Dịch:
– Bố ơi, bố làm con sợ đi (truyện tranh, t/g: Tamara Đăngblông), NXB Kim Đồng, 1989

 

5 bài thơ hay nhất của nhà thơ Xuân Quỳnh

Tương tự như bài viết của blog về 10 bài thơ hay nhất của Tố Hữu , danh sách này được xây dựng dựa trên cảm nhận chủ quan của người viết. Trên thực tế, mỗi tác phẩm mà cố thi sĩ Xuân Quỳnh để lại đều xứng đáng được tôn vinh là tuyệt tác của thơ tình Việt Nam. Người viết rất mong nhận được những bình luận, ý kiến của độc giả về các bài thơ của Xuân Quỳnh.

 

1. Sóng

Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể

Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ

Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?

Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau

Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức

Dẫu xuôi về phương bắc
Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh – một phương

Ở ngoài kia đại dương
Trăm nghìn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở

Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa

Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ

(Biển Diêm Điền, 29-12-1967)

 

2. Thuyền và biển

Em sẽ kể anh nghe
Chuyện con thuyền và biển:

“Từ ngày nào chẳng biết
Thuyền nghe lời biển khơi
Cánh hải âu, sóng biếc
Đưa thuyền đi muôn nơi

Lòng thuyền nhiều khát vọng
Và tình biển bao la
Thuyền đi hoài không mỏi
Biển vẫn xa… còn xa

Những đêm trăng hiền từ
Biển như cô gái nhỏ
Thầm thì gửi tâm tư
Quanh mạn thuyền sóng vỗ

Cũng có khi vô cớ
Biển ào ạt xô thuyền
(Vì tình yêu muôn thuở
Có bao giờ đứng yên?)

Chỉ có thuyền mới hiểu
Biển mênh mông nhường nào
Chỉ có biển mới biết
Thuyền đi đâu, về đâu

Những ngày không gặp nhau
Biển bạc đầu thương nhớ
Những ngày không gặp nhau
Lòng thuyền đau – rạn vỡ

Nếu từ giã thuyền rồi
Biển chỉ còn sóng gió”

Nếu phải cách xa anh
Em chỉ còn bão tố

(4-1963)

 

3. Tự hát

Chả dại gì em ước nó bằng vàng
Trái tim em, anh đã từng biết đấy
Anh là người coi thường của cải
Nên nếu cần anh bán nó đi ngay

Em cũng không mong nó giống mặt trời
Vì sẽ tắt khi bóng chiều đổ xuống
Lại mình anh với đêm dài câm lặng
Mà lòng anh xa cách với lòng em

Em trở về đúng nghĩa trái tim
Biết làm sống những hồng cầu đã chết
Biết lấy lại những gì đã mất
Biết rút gần khoảng cách của yêu tin

Em trở về đúng nghĩa trái-tim-em
Biết khao khát những điều anh mơ ước
Biết xúc động qua nhiều nhận thức
Biết yêu anh và biết được anh yêu

Mùa thu nay sao bão giông nhiều
Những cửa sổ con tàu chẳng đóng
Dải đồng hoang và đại ngàn tối sẫm
Em lạc loài giữa sâu thẳm rừng anh

Em lo âu trước xa tắp đường mình
Trái tim đập những điều không thể nói
Trái tim đập cồn cào cơn đói
Ngọn lửa nào le lói giữa cô đơn

Em trở về đúng nghĩa trái-tim-em
Là máu thịt, đời thường ai chẳng có
Cũng ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi

 

4. Thơ tình cuối mùa thu

Cuối trời mây trắng bay
Lá vàng thưa thớt quá
Phải chăng lá về rừng
Mùa thu đi cùng lá
Mùa thu ra biển cả
Theo dòng nước mênh mang
Mùa thu vào hoa cúc
Chỉ còn anh và em

Chỉ còn anh và em
Là của mùa thu cũ
Chợt làn gió heo may
Thổi về xao động cả:
Lối đi quen bỗng lạ
Cỏ lật theo chiều mây
Đêm về sương ướt má
Hơi lạnh qua bàn tay

Tình ta như hàng cây
Đã qua mùa gió bão
Tình ta như dòng sông
Đã yên ngày thác lũ

Thời gian như là gió
Mùa đi cùng tháng năm
Tuổi theo mùa đi mãi
Chỉ còn anh và em

Chỉ còn anh và em
Cùng tình yêu ở lại…
– Kìa bao người yêu mới
Đi qua cùng heo may

 

5. Chuyện cổ tích về loài người

Trời sinh ra trước nhất
Chỉ toàn là trẻ con
Trên trái đất trụi trần
Không dáng cây ngọn cỏ
Mặt trời cũng chưa có
Chỉ toàn là bóng đêm
Không khí chỉ màu đen
Chưa có màu sắc khác

***

Mắt trẻ con sáng lắm
Nhưng chưa thấy gì đâu!
Mặt trời mới nhô cao
Cho trẻ con nhìn rõ
Màu xanh bắt đầu cỏ
Màu xanh bắt đầu cây
Cây cao bằng gang tay
Lá cỏ bằng sợi tóc
Cái hoa bằng cái cúc
Màu đỏ làm ra hoa
Chim bấy giờ sinh ra
Cho trẻ nghe tiếng hót
Tiếng hót trong bằng nước
Tiếng hót cao bằng mây
Những làn gió thơ ngây
Truyền âm thanh đi khắp
Muốn trẻ con được tắm
Sông bắt đầu làm sông
Sông cần đến mênh mông
Biển có từ thuở đó
Biển thì cho ý nghĩ
Biển sinh cá sinh tôm
Biển sinh những cánh buồm
Cho trẻ con đi khắp
Đám mây cho bóng rợp
Trời nắng mây theo che
Khi trẻ con tập đi
Đường có từ ngày đó
Nhưng còn cần cho trẻ
Tình yêu và lời ru
Cho nên mẹ sinh ra
Để bế bồng chăm sóc
Mẹ mang về tiếng hát
Từ cái bống cái bang
Từ cái hoa rất thơm
Từ cánh cò rất trắng
Từ vị gừng rất đắng
Từ vết lấm chưa khô
Từ đầu nguồn cơn mưa
Từ bãi sông cát vắng…

Biết trẻ con khao khát
Chuyện ngày xưa, ngày sau
Không hiểu là từ đâu
Mà bà về ở đó
Kể cho bao chuyện cổ
Chuyện con cóc, nàng tiên
Chuyện cô Tấm ở hiền
Thằng Lý Thông ở ác…
Mái tóc bà thì bạc
Con mắt bà thì vui
Bà kể đến suốt đời
Cũng không sao hết chuyện

Muốn cho trẻ hiểu biết
Thế là bố sinh ra
Bố bảo cho biết ngoan
Bố dạy cho biết nghĩ
Rộng lắm là mặt bể
Dài là con đường đi
Núi thì xanh và xa
Hình tròn là trái đất…

Chữ bắt đầu có trước
Rồi có ghế có bàn
Rồi có lớp có trường
Và sinh ra thầy giáo…
Cái bảng bằng cái chiếu
Cục phấn từ đá ra
Thầy viết chữ thật to
“Chuyện loài người” trước nhất

 

blogvanhoc.net

5 bài thơ hay nhất của Xuân Quỳnh
Rate this post
Loading...
DMCA.com Protection Status